Het doel van judo.
In de meeste judoboeken kom je vooral techniek-uitleg tegen. Natuurlijk is de techniek een van de belangrijkste voorwaarden voor het goed beoefenen van judo. In eerste instantie zal de judoka zich bezighouden met de perfextie van zijn of haar technische vaardigheid. Jan van der Horst, 8e dan judo en voormalig bondscoach zei eens dat de eerste periode van een judoka (en dat kan best zo’n 20 jaar zijn!) vooral afgestemd moet zijn op het fysieke van judo.

Wat is het fysieke judo? Dat is dat gedeelte van het judo dat het meest zichtbaar is. We spreken in de regel over techniektraining, randori en wedstrijden. Deze periode heeft een judoka nodig om zichzelf te perfectioneren in technische judovaardigheden. Ook het leren winnen en verliezen komen sterk naar voren in deze periode. Soms kan judo best hard zijn, zowel fysiek als geestelijk. Fysiek is judo vaak enorm zwaar. Denk maar aan uchi-komi, randori en natuurlijk shiai (wedstrijd). Je hebt al deze dingen nodig om later terecht te komen bij de andere kant van het judo. Daarover later iets meer. Het eerste doel van judo is jezelf perfectioneren in de judokunst. Jarenlang hard trainen, het liefst elke dag. In Japan is het normaal dat een judoka vijf tot zes maal per week op de mat staat en keihard werkt. In het westen vinden velen het al genoeg als ze één maal per week judoën. In het eerste doel van judo, dat in wezen niet het uiteindelijke doel is, moet je leren vallen en opstaan, net als in het echte leven. Judo maakt je minder kwetsbaar in de maatschappij, want ook daar kunnen vaak harde klapppen vallen. Het is daarom goed om ook tijdens de judowedstrijden eens te verliezen. Niet dat je met opzet moet verliezen, maar verliezen is goed om je bewust te worden van je eigen beperkingen. Niemand is uiteindelijk perfect.

Het hoogste doel van judo is echter karaktervorming. Jigoro Kano shihan heeft dat als ultiem doel gezien. Karaktervorming is een bijdrage aan het welzijn van de medemensen. Aspecten als tolerantie, behulpzaamheid, bescheidenheid, respect en vriendelijkheid staan centraal in het hoogste doel van judo. Soms kan het inzien of herkennen van het hoogste judo-doel laat komen voor een judoka, maar zoals het spreekwoord zegt: liever laat dan nooit.

Zoals je ziet vind er een verschuiving plaatst. Je begint met fysik judo: techniek beoefenen, randori en werdstrijden. Je hebt al deze dingen absoluut nodig om je als judoka zo breed mogelijk te ontwikkelen. Na je zogenaamde wedstrijdperiode kom je in een nieuwe en zeer boeiende fase terecht. Het beoefenen van judo breidt zich o.a. uit met kata-studie. Als het goed is kan een judoka al in zijn of haar wedstrijdperiode een begin maken met kata-studie, nage-no-kata en katame-no-kata. Deze kata (het woord kata is enkelvoudig en meervoudig) zijn praktisch van aard en de technieken die in deze kata voorkomen vind je terug in randori en shiai. Kata is een door professor Jigoro Kano shihan vastgelegd patroon van technieken en handelingen die bedoeld zijn om jezelf te perfectioneren in het judo en het is een waarborg om het judo te begrijpen. Deze waarborgfunctie van kata heeft Jigoro Kano shihan met opzet naar voren gebracht om judoprincipes weer te geven. Het kata is de vorm om een dieper wezen van het judo uit te drukken. Judo is o.a. gebaseerd op het principe Seiryoku Zenyo, het meest doeltreffende gebruik van energie. Het andere principe, Jita Kyoei, is onlosmakelijk verbonden met het eerste principe. Jita Kyoei betekent: voorspoed en algemeen welzijn voor allen. Dat is weer die karaktervorming die in het hoogste doel van judo verweven zit. Seiryoku Zenyo en Jita Kyoei zijn de fundamenten waarop het judo gebouwd is. Dat geld zowel voor het fysieke judo als voor het hogere judo. Kata is tevens een grote (symbolische) traditie waarin judoprincipes te vergelijken zijn met kosmische gegevens. Denk maar eens aan water (in het itsutsu-no-kata) dat jarenlang onvermoeibaar tegen een rots klotst. Na velen jaren doorzetten zal het water de rots overwinnen. Ook symbolische gevechten van de middeleeuwse samoerai vinden we terug in sommige kata. Wat beweging betreft zijn de hogere kata niet zo moeilijk, maar de betekenis is des te diepzinniger en het is een grote bijdrage aan het ultiemde doel van judo:
Karaktervorming.